Giá vốn, chi phí, điểm hòa vốn — tính đúng để không “lỗ giả lãi thật”

Mục tiêu: Phân biệt giá vốn và chi phí, hiểu hòa vốn để định giá và ra quyết định mở rộng.

1) Khái niệm thực hành #

• Giá vốn (COGS): mọi chi trực tiếp tạo ra hàng/dịch vụ (nguyên liệu, công thợ trực tiếp, vận chuyển đầu vào, bao bì…).
• Chi phí hoạt động (OPEX): bán hàng, marketing, lương văn phòng, thuê nhà, điện nước, phần mềm, khấu hao…
• Lợi nhuận gộp = Doanh thu – Giá vốn.
• Biên lợi nhuận gộp (%) = Lợi nhuận gộp / Doanh thu.

2) Hòa vốn (không lỗ – không lãi) #

• Đóng góp đơn vị = Giá bán – Chi phí biến đổi đơn vị.
• Điểm hòa vốn (số lượng) = Chi phí cố định / Đóng góp đơn vị.
• Doanh thu hòa vốn = Điểm hòa vốn × Giá bán.

3) Ví dụ nhanh #

• Giá bán 1 sản phẩm: 200.000
• Chi phí biến đổi/đơn vị (nguyên liệu, ship nội bộ…): 120.000
• Đóng góp: 80.000
• Chi phí cố định/tháng (lương văn phòng, thuê nhà…): 80.000.000
  → Hòa vốn = 80.000.000 / 80.000 = 1.000 đơn/tháng.
  Nếu bán 1.200 đơn, lãi hoạt động ≈ (1.200–1.000) × 80.000 = 16.000.000 (chưa tính thuế/lãi vay).

4) Định giá: tránh nhầm “biên” và “tỷ lệ đội giá” #

• Đội giá 25% ≠ biên gộp 25%.
• Biên gộp (%) = (Giá bán – COGS) / Giá bán.
  Đặt mục tiêu biên gộp tối thiểu theo ngành, ví dụ bán lẻ giản đơn thường ≥ 25–35%; dịch vụ tay nghề có thể cao hơn.

5) Bảng theo dõi cơ bản #

• Sheet 1: Bảng giá thành (cập nhật theo lô/đợt).
• Sheet 2: Chi phí cố định & biến đổi (tháng).
• Sheet 3: Hòa vốn & kịch bản (750–1000–1250 đơn).

6) 7 lỗi khiến “lãi giấy, lỗ tiền” #

1. Quên tính hao hụt – hư hỏng.
2. Bỏ sót phí ẩn (ví điện tử, cổng thanh toán, đổi trả).
3. Tính sai chi phí biến đổi → định giá thấp.
4. Không cập nhật giá nguyên liệu.
5. Không tách khấu hao và đầu tư mới.
6. Khuyến mại thiếu kiểm soát.
7. Bán thấp hơn giá hòa vốn để “giữ khách”.

Hành động tiếp theo:
Cập nhật bảng giá thành theo lô hiện tại, lập bảng hòa vốn 3 kịch bản và ấn định biên gộp tối thiểu khi nhận đơn.